اللّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَهٌ وَ لاَ نَوْمٌ لَّهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الأَرْضِ مَن ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَ لاَ یُحِیطُونَ بِشَیْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الأَرْضَ وَ لاَ یَۆُودُهُ حِفْظُهُمَا وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ، لاَ إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ قَد تَّبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ یُۆْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَهِ الْوُثْقَیَ لاَ انفِصَامَ لَهَا وَاللّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ، اللّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُواْ یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّوُرِ وَالَّذِینَ کَفَرُواْ أَوْلِیَآۆُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَی الظُّلُمَاتِ أُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ

کد مطلب: ۹۱۲ ۱۳۹۶/۰۶/۲۷ - ۰۴:۰۶ ۲۷
عُمر، سرمایه‌ی بشر

در محضر استاد فروغی (سلّمه الله)

عُمر، سرمایه‌ی بشر

بسم الله الرّحمن الرّحیم

هر فعلی که از اعضا و جوارح ما صادر می‎شود، با همان فعل، خودمان را در معرض فروش قرار می‎دهیم؛ چون عمر ما که سرمایه ماست با همین افعال ما تمام می‎شود. تنها سرمایه بشر همین عمر اوست که هر روز کمتر می‎شود.

امیرالمؤمنین(علیه‎السلام) فرمود: «لَایَعْرِفُ قَدْرَ مَا بَقِیَ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا نَبِیٌّ أَوْ صِدِّیق‏»(عیون الحکم و المواعظ، ص540) آن چه را که از عمر انسان باقی می‎ماند، فقط انبیاء و صدیقین قدرش را می‎دانند که چه قدر گران‎بهاست؟!

اگر کار مباح انسان هم در راستای عبادت و بندگی نباشد، به ضرر او تمام می‎شود.

خدایی کردن تمام اعمال

لذا باید همین افعال مباح هم وجهه الهی داشته باشد؛ چون همین کارهای مباح نیز عمر ما را می‎خورند. خواب مباح است، اما عمر ما را می‎خورد.

پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) به ابوذر فرمود: «یَا أَبَا ذَرٍّ لِیَکُنْ لَکَ فِی کُلِّ شَیْ‏ءٍ نِیَّهٌ حَتَّى فِی النَّوْم‏»(بحار الأنوار، ج‏74، ص82) ای اباذر! باید در هر کاری نیت داشته باشی حتی در خواب؛ چون عمرمان را برایش صرف می‎کنیم. چه مقدار از عمر انسان برای خواب صرف می‎شود؟ درست است که مباح است اما اگر جهتش را درست مشخص نکنیم و فقط برای این که مثلا اقتضای جوانی است بخوابیم نتیجه‎اش چه می‎شود؟ نتیجه این می‎شود که همه جوانی به خواب می‎رویم!

حفظ سرمایه عمر

وقتی ببینیم که این سرمایه در حال از بین رفتن و ضایع ‎شدن هست، باید همه چیز را کنار بگذاریم و مراقب سرمایه خود باشیم.

شعر معروف عربی هست که می‎گوید:

القی الصحیفه کی یخفف رحله      والزاد حتی نعله القاها

ناخدا گفت: طوفان آمده و کشتی در حال غرق ‎شدن است هر چه دارید بریزید درون دریا تا بار کشتی سبک شود. هر چه داشتند، ریختند. عالمی آنجا بود که کتابها و حتی کفش خود را هم درون دریا انداخت! چرا؟ «کی یخفف رحله» چون می‎خواهد خودش را نجات دهد.

تمام اعمال مباح و مکروهی که انجام می‎دهیم باری است بر دوش انسان؛ این بار را باید سبک کرد. وقتی انسان ‎درک کند که حقیقت وجودش در حال ضایع شدن است، بار خود را سبک کرده و به هیچ چیزی اعتنا نمی‎کند. لذا بر ما لازم است هفته‎ای یک بار به قبرستان برویم تا شهوات دنیا از بین برود.

ابتدا باید خودمان را تربیت کنیم. اصلا طلبگی یعنی تربیت نفس؛ اگر این کار را نکنیم بقیه کارهایمان هم به درد نمی‎خورد. گاهی به قبرستان بروید ببینید چه خبر است؟! بالاخره همه آنجا خواهیم رفت پس چرا به شهوات دل ببندیم؟! چرا قدر عمرمان را ندانیم؟!

امیرالمؤمنین(علیه‎السلام) فرمود: «کَفَى بِالْمَرْءِ جَهْلًا أَنْ لَایَعْرِفَ قَدْرَه‏»(بحارالأنوار، ج‏2، ص58) در جهالت انسان همین بس که قیمت خود را نداند؛ یعنی برای این که بگوییم انسانی جاهل است، همین کافی است که قدر و قیمت خود را نداند؛ یعنی عمر و دارایی‎ خود را به هر چیزی بفروشد.

در حالت اهل معرفتی دیدم که نقل کرده‎اند ایشان شصت ساله بود. حساب کرد دید شصت سال، 21600 روز می‎شود. گفت: «اگر هر روز یک غفلت از من صادر شود، 21600 غفلت از من صادر شده!» می‎گویند: آه کشید و مرد!

امیرالمؤمنین(علیه‎السلام) می‎فرماید: «آهِ مِنْ قِلَّهِ الزَّادِ وَ طُولِ الطَّرِیقِ وَ بُعْدِ السَّفَرِ وَ عَظِیمِ الْمَوْرِد»(نهج البلاغه، ص481) آه از کمى زاد و طولانی بودن راه و دورى سفر و عظمت قیامت!

وارد چه عالمی خواهیم شد؟! باید خودمان را برای آن عالم و حیات آماده کنیم.

در حدیث است وقتی قیامت برپا می‎شود انسان قدم از قدم برنمی‎دارد مگر این که از چهار چیز سؤال می‎شود که یکی از آنها سرمایه جوانی اوست. «إِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَهِ لَایَزُولُ الْعَبْدُ قَدَماً عَنْ قَدَمٍ حَتَّى یُسْأَلَ عَنْ أَرْبَعَهِ أَشْیَاءَ عَنْ عُمُرِهِ فِیمَا أَفْنَاهُ وَ عَنْ شَبَابِهِ فِیمَا أَبْلَاه وَ عَنْ مَالِهِ مِنْ أَیْنَ اکْتَسَبَهُ وَ فِیمَا ذَا أَنْفَقَهُ وَ عَنْ حُبِّنَا أَهْلَ الْبَیْت‏»(جامع الأخبار(للشعیری)، ص 175)

از سرمایه جوانی چگونه استفاده کردی؟ معلوم می‎شود خیلی سرمایه عظیمی است! جوانی را کجا از بین برده و پیر شدی؟

در روایات است «الشَّبَابُ شُعْبَهٌ مِنَ الْجُنُونِ»(من لایحضره الفقیه، ج‏4، ص377) اگر انسان به حرف بزرگان و راه‎رفتگان گوش ندهد، جوانی بخشی از دیوانگی است؛ یعنی اگر خودمان را به احساسات جوانی واگذار کنیم و از پیران این راه مدد نگیریم و بخواهیم فقط با تجربه خودمان زندگی کنیم، دچار خطا شده و جوانی را ضایع می‎کنیم.

ما می‎توانیم بر قیمت خودمان بیافزاییم. امیرالمؤمنین علی(علیه‎السلام) فرمود: «مَنِ اشْتَاقَ إِلَى الْجَنَّهِ سَلَا عَنِ الشَّهَوَاتِ»(کافی، ج‏2، ص132) هر که مشتاق بهشت شود خودش را از شهوات جدا می‎کند.

ما به این شوق و عشق نرسیده‎ایم و فقط حرفش را می‎زنیم. اگر می‎خواهی معصیت را رها کنی باید شوق پیدا کنی. اگر شوق نباشد، شهوت و امیال‎ نفسانی ما را زمین می‎زند.
«إِلَهِی هَبْ لِی قَلْباً یُدْنِیهِ مِنْکَ شَوْقُه‏»(بحار الأنوار، ج‏91، ص98) خدایا! به ما قلبی بده که پر از شوق باشد.

در مناجات خمسه عشر در مناجات المریدین عرض می‎کند:

«إلهى! فَاجْعَلْنا مِنَ الَّذینَ تَوَشَّحَتْ [تَرَسَّخَتْ‏] أشْجارُ الشَّوْقِ إلَیْکَ فى حَدآئِقِ صُدُورِهِم، وَ أخَذَتْ لَوْعَهُ مَحَبَّتِک بِمَجامِعِ قُلُوبِهِمْ؛ فَهُمْ إلى أوْکارِ الأفْکارِ [الأذْکارِ] یَأوُونَ، وَ فى ریاضِ الْقُربِ وَ الْمُکاشَفَهِ یَرْتَعُونَ، وَ مِنْ حِیاضِ الْمَحَبَّهِ بِکَاسِ الْمَلاطَفَهِ یَکْرَعُونَ، وَ شَرایِعَ الْمُصافاهِ یَرِدُونَ»(زاد المعاد – مفتاح الجنان، ص415)

معبودا! پس ما را از آنانى قرار ده که نهالهاى شوق به تو در باغ دلشان سبز و خرّم [یا: پایدار] گشته و سوز و محبّتت شراشر قلب ایشان را فرا گرفته، پس به آشیانه ‏هاى افکار [یا: اذکار] پناه برده و در باغستانهاى قرب و مکاشفه بهره‏مند گشته و با جام مهربانى و نوازش از حوض هاى محبّت نوشیده و در جویهاى دوستى و یکرنگى وارد مى‎شوند.

رواقِ منظرِ چشم من آشیانه توست      کرم نما و فرود آ، که خانه، خانه توست

به لطف خال وخطا زعارفان، ربودى دل      لطیفه‏ هاى عجب، زیر دام و دانه توست

تا زمانی که آتش شوق شعله‎ور نشود، آدمی به آشیانه‎های بلند افکار راه پیدا نمی‎کند و فکرش در محدوده دنیا باقی می‎ماند.

 

تهیه و تنظیم: گروه تحقیقی پژوهشی فروغ توحید

نظرسنجی پایگاه

نظر شما درباره طرّاحی جدید پایگاه اینترنتی استاد معظّم حاج شیخ علی فروغی؟

حضرت ابالفضل العبّاس (علیه السّلام)، تجلّی توحید

فیلم/ حضرت ابالفضل العبّاس (علیه السّلام)، تجلّی توحید

کلیپی زیبا درمورد مقام والای قمر منیر بنی هاشم، حضرت ابا الفضل العبّاس علیه السّلام

رسول اکرم (ص)، تجلّی اعظم خداوند

فیلم/ رسول اکرم (ص)، تجلّی اعظم خداوند

بیانات در روز عید مبعث رسول اکرم (ص) / (1395/02/16)