اللّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَهٌ وَ لاَ نَوْمٌ لَّهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الأَرْضِ مَن ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَ لاَ یُحِیطُونَ بِشَیْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الأَرْضَ وَ لاَ یَۆُودُهُ حِفْظُهُمَا وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ، لاَ إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ قَد تَّبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ یُۆْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَهِ الْوُثْقَیَ لاَ انفِصَامَ لَهَا وَاللّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ، اللّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُواْ یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّوُرِ وَالَّذِینَ کَفَرُواْ أَوْلِیَآۆُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَی الظُّلُمَاتِ أُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ

فهرست کتاب
کد کتاب: ۱۱۷۷ ۱۳۹۶/۰۷/۰۸ - ۰۱:۱۵ ۱۹

خاتمه

بدان که سوره مبارکه ((حمد)) چنانچه مشتمل است به جمیع مراتب وجود ، مشتمل است به جمیع مراتب سلوک ، و مشتمل است به طریق اشاره – به جمیع مقاصد قرآن ، و غور در این مطالب گرچه محتاج است به بسطی تام و منطقی غیر از این منطق ، ولی اشاره به هر یک از آن ها خالی از فایده بل فوایدی برای اصحاب معرفت و یقین نیست .

پس ، در مقام اول گوییم که ممکن است بسم الله الرحمن الرحیم اشاره به تمام دایره وجود و دو قوس نزول و صعود باشد پس ، ((اسم الله )) مقام احدیت قبض و بسط ، و ((رحمن )) مقام بسط و ظهور است ، که قوس نزول است ؛ و ((رحیم )) مقام قبض و بطون است ، که قوس صعود است و الحمدلله اشاره توان بود به عالم جبروت و ملکوت اعلی که حقایق آن ها محامد مطلقه اند و رب العالمین به مناسبت ((تربیت )) و ((عالمین )) که مقام سوائیت است ، اشاره توان بود به عوالم طبیعت که به جوهر ذات متحرک و متصرم و در تحت تربیت است و مالک یوم الدین اشاره به مقام وحدت و قهاریت و رجوع دایره وجود است و تا این جا دایره وجود نزولا و صعودا ختم شود .

و در مقام دوم گوییم که ((استعاذه )) – که مستحب است – اشاره شاید باشد به ترک غیر حق و فرار از سلطنت شیطانیه و چون این ، مقدمه مقامات است نه جزء مقامات – زیرا که تخلیه مقدمه تحلیه است و بالذات از مقامات کمالیه نیست – از این جهت ، استعاذه جزء سوره نیست ، بلکه مقدمه دخول در آن است . و ((تسمیه )) اشاره شاید باشد به مقام توحید فعلی و ذاتی ، و جمع بین هر دو . والحمدلله تا رب العالمین شاید اشاره باشد به توحید فعلی و مالک یوم الدین اشاره به فنای تام و توحید ذاتی و از ایاک نعبد شروع شود به حالت صحو و رجوع و به عبارت دیگر ، ((استعاذه )) سفر از خلق است به حق و خروج از بیت نفس است و ((تسمیه )) اشاره به تحقق به حقانیت است پس از خلع از خلقیت و عالم کثرت و الحمد تا رب العالمین اشاره است به سفر از حق بالحق فی الحق و در مالک یوم الدین تمام شود این سفر . و در ایاک نعبد سفر از حق به خلق به حصول صحو و رجوع شود و در اهدناالصراط المستقیم این سفر به اتمام رسد .

و در مقام سوم گوییم که این سوره شریفه مشتمل است بر عمده مقاصد الهیه در قرآن شریف ؛ زیرا که اصل مقاصد قرآن تکمیل معرفه الله و تحصیل توحیدات ثلاثه ، و رابطه مابین حق و خلق و کیفیت سلوک الی الله و کیفیت رجوع رقایق به حقیقه الحقایق ، و کعرفی تجلیات الهیه جمعا و تفصیلا و فردا و ترکیبا ، و ارشاد خلق سلوکا و تحقیقا ، و تعلیم عباد علما و عملا و عرفانا و شهودا ؛ و جمیع این حقایق در این سوره شریفه با کمال و جازت و اختصاری که دارد موجود است .

پس این سوره شریفه ((فاتحه الکتاب )) و((ام الکتاب )) و صورت اجمالیه ای از مقاصد قرآن است و چون جمیع مقاصد کتاب الهی برگشت به مقصد واحد کند و آن حقیقت توحید است ، که غایت همه نبوات و نهایت مقاصد همه انبیای عظام علیهم السلام است ، و حقایق و سرایر توحید در آیه مبارکه بسم الله منطوی است ؛ پس ، این آیه شریفه اعظم آیات الهیه و مشتمل بر تمام مقاصد کتاب الهی است ؛ چنانچه در حدیث شریف وارد است (127) و چون ((باء)) ظهور توحید ، و نقطه تحت الباء (قولنا نقطه تحت الباء و اگر اشکال شود که در رسم الخط کوفی که در وقت نزول قرآن کریم متعارف بوده نقطه وجود نداشته است می توان گفت که این به حقیقت و واقعیت ضرر نرساند گرچه نقش در ظهور متاءخر باشد که آن را تاءثیری در حقایق نیست بلکه در صحت این ادعا بطور مطلق نیز دلیلی قانع کننده و مجرد متعارف دلیل بر عدم مطلق نیست ، تاءمل . ) سر آن است ، تمام کتاب ظهورا و سرا در آن ((باء)) موجود است و انسان کامل یعنی وجود مبارک علوی علیه الصلاه والسلام همان نقطه سر توحید است ؛ (128) و در عالم آیه ای بزرگتر از آن وجود مبارک نیست پس از رسول ختمی صلی الله علیه و آله ؛ چنانچه در حدیث شریف وارد است . (129)

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید ...

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه می‌نویسید.

اطلاع از
avatar
wpDiscuz